Proloterapi

Proloterapi, eklem, tendon ve kas ağrılarının tedavisinde kullanılan bir tedavi yöntemidir. Bu yöntem rejeneratif enjeksiyon tedavisi veya proliferasyon tedavisi olarak da adlandırılır. Özellikle ağrılı durumlar ve bazı kronik rahatsızlıkların hafifletilmesinde veya tedavisinde tercih edilen bu yöntem, vücudun kendi iyileşme mekanizmalarını harekete geçirme esasına dayanıyor.

Bağ ve tendon kaynaklı kronik ağrılarda rejeneratif bir tedavi yaklaşımı

Proloterapi; bağlar, tendonlar, eklem kapsülleri ve destek dokularında gelişen hasar, gevşeme veya mikroyırtıklara bağlı kronik ağrıların tedavisinde kullanılan rejeneratif enjeksiyon tedavisidir. Temel amacı; ağrıyı yalnızca baskılamak değil, ağrının kaynağı olan dokuda iyileşme ve güçlenmeyi tetiklemektir.

Kas-iskelet sistemi ağrılarının önemli bir bölümü, görüntüleme yöntemlerinde net bir yırtık ya da fıtık görülmese bile, bağ ve tendon dokularındaki zayıflıklar nedeniyle ortaya çıkar. Bu durum sıklıkla “nedeni bulunamayan ağrı” olarak değerlendirilir. Proloterapi, tam da bu gri alana odaklanan bir tedavi yöntemidir.

Proloterapi Nasıl Etki Eder?

Proloterapi uygulamasında, hasarlı veya zayıflamış bağ–tendon bölgesine hiperozmotik dekstroz solüsyonu (veya uygun olgularda PRP gibi biyolojik ajanlar) enjekte edilir. Bu enjeksiyon, kontrollü ve lokal bir iyileşme yanıtı başlatır.

Bilimsel olarak süreç şu şekilde işler:

• Enjeksiyon sonrası bölgede hafif, kontrollü bir inflamatuvar yanıt oluşur
• Bu yanıt; fibroblast aktivasyonunu artırır
• Fibroblastlar yeni kollajen lifleri üretmeye başlar
• Zayıflamış bağ ve tendon dokusu zamanla kalınlaşır ve güçlenir
• Eklem stabilitesi artar, anormal yüklenme azalır
• Sonuçta ağrı kaynağı ortadan kalkmaya başlar

Bu mekanizma, proloterapiyi kortizon gibi baskılayıcı enjeksiyonlardan ayıran temel noktadır. Kortizon enflamasyonu geçici olarak azaltırken; proloterapi dokunun kendini onarmasını hedefler.

Hangi Durumlarda Proloterapi Kullanılır?

Proloterapi özellikle şu klinik tablolarda etkili bir seçenek olarak değerlendirilir:

• Boyun, sırt ve bel ağrıları
• Bel ve boyun fıtığına eşlik eden bağ gevşeklikleri
• Diz, kalça, omuz ve ayak bileği ağrıları
• Menisküs ve bağ yaralanmaları sonrası kronik ağrı
• Tenisçi dirseği, golfçü dirseği
• Plantar fasiit
• Sakroiliak eklem disfonksiyonları
• Çene eklemi (TME) problemleri
• Spor yaralanmalarına bağlı kronik tendon ağrıları

Özellikle “ameliyat önerildi ama net bir yapısal kopukluk yok” denilen olgularda proloterapi önemli bir alternatif sunabilir.

Bilimsel Veriler Ne Diyor?

Proloterapi, uzun süredir özellikle spor hekimliği ve fiziksel tıp alanında araştırılmaktadır.

• Kronik bel ağrısı ve sakroiliak eklem ağrılarında yapılan çalışmalarda proloterapinin ağrı skorlarını ve fonksiyonel kapasiteyi anlamlı düzeyde iyileştirdiği gösterilmiştir.
• Diz osteoartriti üzerine yapılan randomize kontrollü çalışmalarda, dekstroz proloterapisinin ağrı ve fonksiyon açısından plaseboya ve bazı konservatif tedavilere üstünlük sağladığı bildirilmiştir.
• Tendinopatilerde proloterapinin, kollajen reorganizasyonunu artırarak doku kalitesini iyileştirdiği histolojik çalışmalarda gösterilmiştir.

Literatürde proloterapi; rejeneratif enjeksiyon tedavileri başlığı altında PRP ve kök hücre uygulamalarıyla birlikte değerlendirilmekte, özellikle doğru hasta seçimi yapıldığında güvenli ve etkili bir yöntem olarak kabul edilmektedir.

Proloterapi Kimler İçin Uygundur?

Proloterapi;

• kronik kas-iskelet sistemi ağrısı olan,
• görüntülemelerde ileri derecede yapısal bozukluk saptanmayan,
• cerrahiye alternatif veya cerrahiyi geciktirmek isteyen,
• ilaç kullanımından fayda görmeyen hastalarda

uygun bir tedavi seçeneği olabilir.

Ancak her ağrı proloterapiye uygun değildir. Aktif enfeksiyon, ileri derecede eklem harabiyeti, kontrolsüz sistemik hastalıklar gibi durumlarda farklı tedavi yaklaşımları tercih edilir. Bu nedenle hasta seçimi kritik öneme sahiptir.

Uygulama Süreci Nasıldır?

Proloterapi genellikle seanslar halinde uygulanır. Seans sayısı; hastalığın süresine, yaygınlığına ve dokunun yanıtına göre değişir. Çoğu hastada 2–4 hafta aralıklarla yapılan birkaç seans yeterli olabilir.

Uygulama sonrası hafif ağrı ve dolgunluk hissi görülebilir; bu durum genellikle iyileşme sürecinin bir parçasıdır. Günlük yaşama dönüş çoğu zaman hızlıdır.

Klinik Naturopatik Bakış Açısı ile Proloterapi

Proloterapiyi yalnızca lokal bir enjeksiyon olarak görmek eksik olur. Klinik yaklaşımda:

• Postür ve biomekanik değerlendirme
• Kas dengesizlikleri
• Beslenme durumu
• Enflamasyon yükü
• Doku iyileşmesini etkileyen mikronutrient eksiklikleri

birlikte ele alınmalıdır. Çünkü bağ ve tendon iyileşmesi yalnızca lokal değil, sistemik bir süreçtir.

Proloterapi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Proloterapi ağrılı bir işlem midir?

Proloterapi uygulaması sırasında hafif–orta düzeyde bir ağrı hissedilebilir. Uygulama bölgesine göre lokal anestezik destekler kullanılabilir. İşlem sonrası ilk 24–72 saat bölgede hassasiyet ve dolgunluk hissi olması normaldir ve bu durum çoğu zaman iyileşme yanıtının başladığını gösterir.

Proloterapi sonrası ağrım artarsa bu normal midir?

Evet. Proloterapi kontrollü bir iyileşme sürecini tetiklediği için uygulamadan sonra geçici bir ağrı artışı görülebilir. Bu artış genellikle birkaç gün içinde azalır. Kalıcı veya giderek artan ağrılar mutlaka hekime bildirilmelidir.

Kaç seans proloterapi gerekir?

Seans sayısı kişiye, ağrının süresine ve dokunun yanıtına göre değişir. Çoğu hastada 2–6 seans yeterli olur. Seanslar genellikle 2–4 hafta aralıklarla planlanır. Tek seansla mucize beklemek gerçekçi değildir; proloterapi bir süreç tedavisidir.

Proloterapi kimlere uygulanmaz?

Proloterapi herkes için uygun değildir.
Aşağıdaki durumlarda dikkatli değerlendirme gerekir veya uygulanmaz:

• Aktif enfeksiyon varlığı
• İleri derecede eklem kıkırdak kaybı
• Kontrolsüz diyabet
• Kanama bozuklukları
• Hamilelikte bazı bölgeler

Bu nedenle proloterapi mutlaka hekim değerlendirmesi sonrası planlanmalıdır.

Proloterapi kortizon enjeksiyonu ile aynı mı?

Hayır. Mekanizmaları tamamen farklıdır.
Kortizon enflamasyonu baskılar ve ağrıyı geçici olarak azaltır. Proloterapi ise kontrollü bir iyileşme yanıtı oluşturarak bağ ve tendon dokusunu güçlendirmeyi hedefler. Bu nedenle proloterapinin etkisi daha geç başlar ama daha kalıcı olabilir.

Proloterapi PRP veya kök hücre tedavisi midir?

Hayır. Proloterapi, PRP ve kök hücre uygulamaları rejeneratif enjeksiyon tedavileri başlığı altında yer alır ancak farklı yöntemlerdir.
Proloterapi çoğunlukla dekstroz solüsyonu ile yapılır. PRP ve kök hücre uygulamaları ise hastanın kendi biyolojik materyalleri kullanılarak uygulanır. Hangi yöntemin uygun olduğu hastaya göre değişir.

Proloterapi ameliyata alternatif midir?

Bazı hastalarda evet, bazılarında hayır.
Bağ ve tendon kaynaklı ağrılarda, ileri yapısal hasar yoksa proloterapi ameliyatı geciktirebilir veya gereksiz hale getirebilir. Ancak ciddi kopukluklar veya ileri eklem harabiyeti olan durumlarda cerrahi kaçınılmaz olabilir.

Proloterapi sonrası nelere dikkat edilmelidir?

Uygulama sonrası ilk birkaç gün ağır egzersizlerden kaçınılması önerilir.
Ağrı kesici olarak non-steroid antiinflamatuvar ilaçların (NSAİİ) rutin kullanımı genellikle önerilmez; çünkü bu ilaçlar iyileşme yanıtını baskılayabilir. Hekimin önerdiği destekler ve hareket planına uyulması önemlidir.

Proloterapinin yan etkileri var mı?

Deneyimli ellerde uygulandığında proloterapi güvenli bir yöntemdir. En sık görülen yan etkiler; enjeksiyon bölgesinde geçici ağrı, morarma ve hassasiyettir. Ciddi yan etkiler nadirdir ve genellikle uygun hasta seçimiyle önlenir.

Proloterapi kalıcı çözüm sağlar mı?

Proloterapi, ağrının kaynağı olan bağ ve tendon zayıflığını hedeflediği için doğru hastada kalıcı iyileşme sağlayabilir. Ancak postür bozukluğu, yanlış yüklenme ve yaşam tarzı sorunları düzeltilmezse sorun tekrarlayabilir. Bu nedenle tedavi bütüncül ele alınmalıdır.

Kimler proloterapiden en çok fayda görür?

• Kronikleşmiş kas-iskelet ağrısı olanlar
• İlaç ve fizik tedaviden yeterli fayda görmeyenler
• Cerrahiye sıcak bakmayan veya cerrahiyi geciktirmek isteyenler
• Spor yaralanmaları sonrası kalıcı ağrısı olanlar

Doğru hasta seçimi, başarının en önemli anahtarıdır.

ÖZETLE

Proloterapi; ağrıyı bastırmak yerine, ağrının kaynağı olan dokuyu güçlendirmeyi hedefleyen bilimsel temelli rejeneratif bir tedavi yöntemidir. Doğru hasta seçimi ve bütüncül yaklaşımla uygulandığında, kronik kas-iskelet sistemi ağrılarında etkili ve güvenli bir seçenek sunar.

Dr. Yula 2025